Atelier Actieve Openbaarheid van WABO-dossiers
Nieuwsbrief Oktober 2014
, nr. 4

In deze Nieuwsbrief een uitnodiging om mee te doen aan het debat ‘Actieve Openbaarheid: vanzelfsprekend of niet?’ op 28 oktober, een terugblik op het tweede Open Atelier en een kijkje in het onderzoeksthema Behoefte aan actieve openbaarheid. Daarnaast student aan het woord en ander nieuws.  Meer weten? Kijk op www.archiefateliers.nl

Open Atelier | Debat: Actieve Openbaarheid. Vanzelfsprekend of niet?

Het atelier Actieve Openbaarheid houdt op 28 oktober 2014 een debat met burgers, ondernemers, journalisten, ambtenaren en bestuurders over de behoefte aan actieve openbaarheid. Michael Mekel opent het Open Atelier. Zijn invloedrijke advies Gij zult openbaar maken heeft het fundament gelegd voor zowel de kabinetsvisie Open Overheid als de initiatiefwet Open Overheid.

Aansluitend geven stakeholders vanuit overheid en samenleving aan wat zij vinden van het actieve openbaarheid: wenselijk of niet wenselijk? Mogelijk of niet mogelijk? Vanzelfsprekend of onvermijdelijk?

Luisteren en meepraten in dit debat? U bent van harte welkom.

Open Atelier met:

  • Michael Mekel, adviseur Raad voor het Openbaar Bestuur en auteur Gij zult openbaar maken
  • Theo Thomassen, hoogleraar archiefwetenschap UvA, leidt het debat
  • Deelnemers aan het debat zijn onder andere: adviseur Michael Mekel, journalist Dimitri Tokmetzis (De Correspondent), raadslid Bennie Blom (gemeente Moerdijk), Frank Kasel (coördinator Bedrijvenplatform Deltalinqs), projectleider Tom Kunzis (Open State Foundation) en gemeentearchivaris Jantje Steenhuis (gemeente Rotterdam)

Locatie: Stadsarchief Rotterdam, grote zaal, Hofplein 651, Rotterdam

Datum:  28 oktober 2014

Tijd:      15:00-16:30 uur (inloop vanaf 14:30 uur)

Aanmelden per mail bij atelier Actieve Openbaarheid, Erika Hokke, erika@stroomin.nl

Atelier in actie | Behoefte aan Actieve Openbaarheid

Binnen het atelier analyseren we de behoefte aan actieve openbaarheid bij verschillende groepen. Bij burgers en bedrijven en hun buurman, bij het bestuur en ambtenaren, en bij professionele onderzoekers zoals journalisten. We verkennen hoe informatie actief openbaar wordt gemaakt. Het onderzoek spitst zich toe op de WABO-vergunning en –handhaving en de partijen die daarbij betrokken zijn.

We verstaan onder actieve openbaarheid het publiceren van overheidsinformatie (data en documenten) en eventueel het attenderen van de (potentiële) belanghebbenden op die publicatie.

Actieve openbaarheid heeft vijf varianten:

  • Publicatie sec
  • Publicatie in toegankelijke vorm en gemakkelijk doorzoekbaar
  • Attendering van belanghebbenden op voor hen relevante publicaties
  • Ongevraagde attendering van belanghebbenden op voor hen relevante publicatie
  • Alle openbare informatie toezenden aan belanghebbenden

Deze varianten werken we verder uitwerken voor de WABO-dossiers.

Harco Gorter, Herman Oost, Kirsten van den Eijnde (Noord-Hollands Archief)

Terugblik op Open Atelier | ‘Wat is Actieve Openbaarheid?’

Wat is nu eigenlijk ‘actieve openbaarheid’? Dat was het thema van het Open Atelier Actieve Openbaarheid op 30 september. Atelieronderzoekers Harco Gorter en Kirsten van den Eijnde gaven een voorzet: ‘Actieve openbaarheid is het publiceren van overheidsinformatie en eventueel het attenderen van de (potentiële) belanghebbenden op die publicatie’.

Publiceren alleen is niet genoeg: het zit ‘m in het actief bij de burger brengen van overheidsinformatie. Bijvoorbeeld via mailings, al wordt dat snel ervaren als spam. Het kan ook anders. De overheid is hard bezig met het ontwikkelen van een digitale brievenbus voor burgers en bedrijven, zoals ‘mijn overheid’. Daarmee biedt de overheid maatwerk aan en kies je zelf wanneer je welke informatie wil ontvangen.

Imke Arts-Vrijling (BZK, Directie Burgerschap en Informatiebeleid) gebruikte een verhelderende term: de burger als ‘armchair auditor’. Oftewel: als actieve openbaarheid goed loopt, dan hebben we instituten als de Rekenkamer niet nodig. Iedereen kan – vanuit de luie stoel – zien wat de overheid doet.

In het gesprek met Marieke Schenk (ICTU, projectleider Expertisepunt Open Overheid) kwamen de motieven voor het voetlicht. Vaak gebruiken ambtenaren het argument dat informatie eerst op orde moet worden gebracht, voordat zij naar buiten kan. De vraag rijst hoe je dan zelf als overheid functioneert. Actieve openbaarheid heeft kennelijk een ‘zelfreinigend effect’.

Beide spreeksters onderstreepten dat actieve openbaarheid geen doel in zich is, maar een middel dat transparantie, participatie en kwaliteit verbetert. Lees meer

Jeroen van Oss (Stadsarchief Rotterdam)

Rondetafelgesprek OD

Op 9 oktober hield de redactie van het tijdschrift OD een rondetafelgesprek. De deelnemers spraken met elkaar over de vraag “Actieve openbaarheid, hoe staat het erècht mee? Hoe wordt er over gedacht, geschreven en gesproken”. Vanuit het atelier Actieve Openbaarheid discussieerde Erika Hokke mee. Zij bracht de stelling naar voren “Het debat over de mogelijkheden en onmogelijkheden van actieve openbaarheid van overheidsinformatie wordt gevoerd door journalisten, juristen, politici en WOB-functionarissen.

Recordsmanagers en archivarissen lijken nog wat achter te blijven. Terwijl het toch ook ‘onze’ uitdaging is: zijn wij niet de experts in het inrichten van informatievoorziening?”
Het verslag van het gesprek en artikelen van de deelnemers verschijnen in het decembernummer van OD.

Student aan het woord: Teun de Reijke

Het atelier Actieve Openbaarheid richt zich onder meer op de juridische kant van de implementatie van actieve openbaarheid. Denk bijvoorbeeld aan privacywetgeving en auteursrecht. Teun de Reijke schrijft over zijn onderzoek: “In mijn afstudeerproject bij het Stadsarchief Rotterdam ga ik in op auteursrechten. De afgelopen weken is me wel duidelijk geworden dat actieve openbaarheid van WABO-dossiers en auteursrechten niet zonder meer samengaan.

Artikel 1 van de Auteurswet geeft de maker van een werk het uitsluitend recht dat werk te verveelvoudigen. Vertaald naar een bouwdossier betekent dit: alleen de architect heeft het recht reproducties te maken van ontwerptekeningen die hij gemaakt heeft. Toch wil de overheid zo’n bouwdossier graag op het internet zetten in het kader van actieve openbaarheid.

De komende maanden onderzoek ik de bouwdossiers Hilversum, Nijmegen en Tilburg. Ik breng in kaart hoe deze gemeenten omgaan met auteursrechtelijk beschermde werken in zijn WABO-dossiers. Daarnaast interview ik experts op het gebied van auteursrecht. Strikt genomen moet de overheid met elke auteursrechthebbende een overeenkomst afsluiten. Dat is omslachtig. Is er een praktischer manier om actieve openbaarheid te bereiken met respect voor andermans auteursrecht? Is het zinvol om het juridisch kader aan te passen (zoals het kabinet overweegt)?”

Teun de Reijke (student Reinwardt Academie)

De archiefvormer

In het Archievenblad (2014, nr. 8) publiceerde atelieronderzoeker Tineke Rouschop het overzichtsartikel ‘Actieve openbaarheid bij de archiefvormer’. Tineke beschrijft de stand van zaken als het gaat om wetgeving, infrastructuur en cultuur. Passieve openbaarheid (op verzoek) verschuift naar actieve openbaarheid (zonder verzoek). Ze stelt dat archiefvormers in de nabije toekomst een belangrijke rol krijgen in het actief openbaar maken van overheidsinformatie. Met alle gevolgen van dien.

Lees hier het volledige artikel

Masterclass en KVAN-lezing Laura Millar

De Canadese archivaris Laura Millar bezoekt de vier praktijkorganisaties van het atelier Documenteren van de Samenleving.In het Open Atelier op 30 oktober geeft zij de masterclass Collectieve memory and community archives. Zij deelt haar bevindingen met het atelierteam en andere belangstellenden.

Laura Millar verzorgt tevens de KVAN-lezing met de titel Do archivists have a documenting role in a society that increasingly documents itself? 

Lees meer op www.archiefateliers.nl/nieuws

Agenda

20 t/m 26 oktober 2014
Open Access Week | Thema: Generation Open

28 oktober 2014
Actieve Openbaarheid: vanzelfsprekend of niet?
Open Atelier | Debat
Organisatie: atelier Actieve Openbaarheid
Locatie: Stadsarchief Rotterdam

28 oktober 2014
Seminar De Impact van Open
Organisatie: BZK, Bits of Freedom, de Waag e.a.
Locatie: Den Haag

30 oktober 2014
Open Atelier | Masterclass Laura Millar
Organisatie: atelier Documenteren van de Samenleving
Locatie: Chocoladefabriek, Gouda
Aanmelden bij Liane van der Linden, lvanderl@upcmail.nl

29 oktober 2014, 11.00 – 12.00 uur
KVAN-lezing | Laura Millar
Locatie: Oud-Katholieke Kerk, Gouda
Aanmelden: Theo Vermeer,th.vermeer@rotterdam.nl

5 november 2014
Kennisbijeenkomst Open Overheid en archieven
Organisatie: Nationaal Archief en Archief2020
Locatie: Den Haag

Meer evenementen:  www.archiefateliers.nl/agenda