Archief Ateliers
Januari 2015, nr. 10

In deze Nieuwsbrief nodigen we u van harte uit deel te nemen aan de symposia van het ateliers in januari. De Archief Ateliers hebben een half jaar lang samen gewerkt en onderzoek verricht. Op 21 januari 2015 presenteert het atelier Documenteren van de Samenleving zijn resultaten in Leiden. Op 29 januari houdt het atelier Actieve Openbaarheid zijn symposium in Den Haag. De komende maanden volgen presentaties en publicaties van de Archief Ateliers. Volg ons op www.archiefateliers.nl 

Slotsymposium Atelier DS trekt dwarsverbanden

Wanneer? 
21 januari 2015, 12:30 – 17:00 uur (inloop vanaf 12:00 uur met meeneemlunch)

Waar?
Universiteit Leiden, Lipsiusgebouw zaal 005, Cleveringaplaats 1, Leiden. Routebeschrijving

Aanmelden:

Aanmelden bij Liane van der Linden via lvanderl@upcmail.nl (vermeldt de workshop van uw eerste en de tweede keuze)

Op 21 januari 2015 presenteert het atelier Documenteren van de Samenleving (DS) zijn resultaten van vijf maanden onderzoek naar eigentijdse particuliere (digitale) archieven, inclusief sociale media. Wat willen en kunnen archivarissen hiermee? Hoe worden die verzamelingen geïdentificeerd, gewaardeerd en eventueel geacquireerd? Studenten en docenten leggen hun bevindingen en nieuwe inzichten voor. Ze constateren dat er een groot gat in het collectieve geheugen ontstaat als archivarissen zich niet bekommeren om het snel groeiende digitale archief dat zich deels op sociale media. De onderzoekers geven ook adviezen, bijvoorbeeld om bestaande tools voor participatieve archieven gezamenlijk en werkenderwijs verder te ontwikkelen, om te leren door te doen.

Samen met een panel en het publiek wordt verkend welke onderzoeksvragen naar de rol van de archivaris in een zichzelf documenterende samenleving nog beantwoord moeten worden.

Atelier Documenteren van de Samenleving

Het atelier DS en ook het slotsymposium staan in het teken van dwarsverbanden tussen participatieve projecten bij Archief Eemland, Imagine IC, Stadsarchief Amsterdam en Streekarchief Midden-Holland. Onderzoek in de praktijk is verbonden met theoretische concepten en vergeleken met participatief verzamelen in de brede erfgoedwereld. Erfgoedprofessionals werken steeds vaker samen met amateurs en hechten ook steeds meer belang aan het gezamenlijke proces van verzamelen en waarderen.

Dwarsverbanden met andere archieven, musea en kenniscentra van immaterieel en digitaal erfgoed worden op 21 januari verder aangescherpt.

Programma 

12.00 uur    Inloop met koffie en broodjes

12.30 – 12.45   Welkom en Videostatement van Laura Millar

Laura Millar is vrij gevestigd archivaris in Canada en gastdocente van Atelier DS

12.45 – 13.45    Presentatie van praktijkonderzoek bij vier archiefinstellingen

Yente Christiaanse (Reinwardt Academie), Mariam Heijne (Reinwardt Academie), Marieke Houtekamer (Universiteit Leiden) en Lauren Romijn (Reinwardt Academie).

13.45- 14.45    Reactie door het publiek, voorafgegaan door reacties van een panel met:

  • Hester Dibbits (lector erfgoedtheorie Reinwardt Academie)
  • Charles Jeurgens (hoogleraar archivistiek Universiteit Leiden),
  • Alfred Marks (archivaris Het Nieuwe Instituut)
  • Inge Schoups (stadsarchivaris van Antwerpen)

14.45  – 15.05   Pauze

15.05 – 16.00    Workshops (u kiest één workshop) 

I   De archivaris tussen risicomanagement en sociaal engagement
Moderator: Susanne Neugebauer (docent-onderzoeker archivistiek Hogeschool van Amsterdam). Deze workshop voert de discussie over de maatschappelijke opdracht van de archivaris, zijn verantwoordelijkheid en zijn mogelijke rol in onze netwerksamenleving. Welke waarderingsstrategieën kiezen archivarissen, welke archiveringsadviezen geven ze en welke alternatieven voor acquisitie overwegen ze? De handvatten van Laura Millar worden nader uitgewerkt en aangevuld met ervaringen uit het atelier.

II   Representativiteit bij acquisitie
Moderator: Maaike Lulofs (docent-onderzoeker archivistiek, Hogeschool van Amsterdam). Een goede documentatie van de samenleving is gebaat bij representativiteit van de gedocumenteerde groepen en personen. In hoeverre is dit mogelijk? In dit kader kijkt Lulofs naar het beleid van archiefdiensten ten aanzien van deviante groepen en hun archiefbescheiden. De workshop gaat dieper in op maatschappelijke representativiteit als waarderingselement voor acquisitie.

III   Documenteren van samenleving: wisselwerking theorie en praktijk
Moderator: Theo Thomassen (hoogleraar Archiefwetenschap, Universiteit van Amsterdam).

Studenten archiefwetenschap van de UvA (Siegfried Dorré, Henrik Lillin, Evi de Meijer, Stefan Rutten, Cynthia Schokker en Ronald van der Steen) deden onderzoek naar verschillende vraagstukken rond van het documenteren van de samenleving. Vier van hen presenteren de onderzoeksresultaten met als cruciale vraag hoe burgers en vervolgens archiefinstellingen omgaan met waardering en selectie.

16.00 – 16.20   Plenaire terugkoppeling workshopdiscussies

16.20   – 16.55   Panelgesprek over mogelijk vervolgonderzoek van Atelier DS

16.55 – 17.00    Afsluiting

17.00               Napraten met een drankje

Symposium Actieve Openbaarheid: een Open Aanpak

Wanneer? 
29 januari 2015, 9:45 – 16:00 uur (inloop vanaf 9:15 uur)

Waar?
Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 20, Den Haag

Aanmelden:
Aanmelden voor dit symposium bij Erika Hokke via erika@stroomin.nl

Organisatie:
Atelier Actieve Openbaarheid in samenwerking met Nationaal Archief en Expertisepunt Open Overheid

Een open overheid maakt actief openbaar. Maar hoe? Kunnen we daar actief kennis en ervaringen over delen?  Dat is de vraag die op 29 januari centraal staat tijdens het symposium Actieve Openbaarheid: een Open Aanpak.

In de ochtend delen Marens Engelhard (Algemeen Rijksarchivaris), Bas Eenhoorn (Nationaal Commissaris Digitale Overheid) en Albert Meijer (hoogleraar Publieke Innovatie) hun visie en ervaringen rondom actieve openbaarheid met u. Aansluitend presenteren de onderzoekers van het atelier Actieve Openbaarheid van WABO-dossiers de resultaten van het onderzoek dat zij de afgelopen maanden hebben uitgevoerd. Drie thema’s staan centraal: juridische aspecten van actieve openbaarheid, de behoefte aan actieve openbaarheid bij diverse stakeholders en de vraag of actieve openbaarheid ‘by design’ te realiseren valt.

In de middag staan sessies op het programma. De verdiepende sessies gaan in op verschillende initiatieven en vraagstukken op het gebied van Actieve Openbaarheid. Ter afsluiting kijken we vooruit in een debat: wat hebben we geleerd en kunnen we toepassen? Wat moeten we nog uitzoeken en organiseren? Hoe gaan we verder?

Programma 
9:15 – 9:45            Ontvangst, registratie, koffie

9:45 – 11:15          Actieve openbaarheid: een Open Aanpak

  • Openbaarheid en Archieven – Marens Engelhard (Algemeen Rijksarchivaris)
  • Openbaarheid en Digitale Overheid – Bas Eenhoorn (Nationaal Commissaris Digitale Overheid)
  • Transparantie en Publieke Innovatie – Albert Meijer (hoogleraar Publieke Innovatie, Universiteit Utrecht)

11:15-11:30         Koffie/theepauze

11:30-12:30        Vernissage! Het atelier Actieve Openbaarheid presenteert zijn resultaten.

Het atelier Actieve Openbaarheid van WABO-dossiers presenteert de resultaten van het onderzoek. De ateliersonderzoekers zijn Tineke Rouschop, Ronald Rommelse, Jan-Willem de Reus, Jeroen van Oss, Kirsten van den Eijnde, Harco Gorter, Herman Oost, Teun de Reijke, Corinne Boeijinga, Theo Vermeer, Ñusta Nina, Hans Waalwijk en Mariken Lamers.

12:30 – 13:00       Lunch in foyer

13:00 – 15:00       Open over Open:  verdiepende sessies over Actieve Openbaarheid (1)

  • Open Raadsinformatie: informeren om te participeren – Tom Kunzler (Open State Foundation)
  • Open, openbaar, overbrengen, uitplaatsen – Bodien Abels (Nationaal Archief)
  • Open geografische informatie  – Simeon Nedkov (Geonovum, Vrije Universiteit Amsterdam)

14:00 – 15:00        Open over Open:  verdiepende sessies over Actieve Openbaarheid (2)

  • Open Adviesrapporten – Myrthe Westendorp (BZK) en Rosa van der Tas (OCW)
  • Digitaal depot als katalysator van actieve openbaarheid – Filip Boudrez (Stadsarchief Antwerpen)
  • Open Cultuurdata, hoe pak je dat aan? – Lisette Kalshoven en Maarten Zeinstra (Kennisland)

15:00 – 15:15       Theepauze

15:15 – 16:00       Debat: Van aanpakken en doorpakken. Of Actieve Openbaarheid, de vaart er in?

16:00                 Borrel en napraten

Atelier Actieve Openbaarheid van WABO-dossiers
Het atelier Actieve Openbaarheid is een initiatief van het Platform archiefonderwijs en -onderzoek en het stadsarchief Rotterdam. In het atelier werken studenten en docenten van de drie Amsterdamse archiefopleidingen samen met professionals van het stadsarchief Rotterdam, DCMR Milieudienst Rijnmond, het Noord-Hollands Archief en het waterschap Brabantse Delta aan het vraagstuk van Actieve Openbaarheid.  De twaalf onderzoekers onderzochten de centrale vraag “Wat houdt het bestuurlijk begrip actieve openbaarheid precies in als het gaat om WABO-dossiers, en is deze actieve openbaarheid en toegankelijkheid te realiseren?”. Het atelier werkte aan drie deelvragen:

  • Wat is de behoefte aan actieve openbaarheid van overheidsinformatie (bij burger, bestuur, ambtenaar, bedrijf, journalist, etc.)?
  • Wat zijn de juridische kaders waarbinnen actieve openbaarheid opereert (toegespitst op intellectueel eigendom en privacy)?
  • In hoeverre is het mogelijk actieve openbaarheid by design in te bouwen in de systemen van de overheid