Atelier Documenteren van de Samenleving
Nieuwsbrief Oktober 2014
, nr. 3

Open Atelier | Laura Millar geeft KVAN-lezing en masterclass
29 en 30 oktober 2014, Oud-Katholieke Kerk en Chocoladefabriek in Gouda

Eind oktober komt Laura Millar (onderzoeker, universitair docent en consultant archief- en informatiemanagement) naar Nederland. Op 29 oktober geeft zij mede op uitnodiging van KVAN een lezing in Gouda, op 30 oktober leidt zij een masterclass voor archiefatelier Documenteren van de Samenleving. Met beide geeft zij een belangrijke impuls aan de gedachtewisseling in Nederland over de rol van een archivaris in een zichzelf documenterende samenleving.

Laura Millar schrijft spraakmakende boeken en artikelen over records management,  information management, persoonsarchieven, participatory archives en documentation strategies. Haar boekArchives: Principles and Practices werd in 2011 bekroond door de Society of American Archivists. Ze heeft gedoceerd aan de Universiteit van British Columbia, Simon Fraser, Universiteit van Alberta en van Toronto; zij is verbonden geweest aan de International Records Management Trust en tegenwoordig is zij zelfstandig consultant, werkzaam voor overheden, universiteiten en andere onderwijsinstellingen, non-profit instellingen en andere organisaties in Canada en daarbuiten. In haar wetenschappelijk onderzoek richt zij zich onder meer op de relatie tussen archief en geheugen en dan met name op de relatie tussen informatie, kennis, het persoonlijke en het sociale geheugen. Deze thema’s staan ook centraal in haar werkbezoek aan Nederland.

Op 28, 29 en 30 oktober bezoekt Laura Millar de archiefinstellingen die meedoen aan  het atelier Documenteren van de Samenleving: op 28 oktober het Stadsarchief Amsterdam en Imagine IC in Amsterdam, op 29 oktober het Streekarchief Midden-Holland en op 30 oktober Archief Eemland in Amersfoort. Verder geeft zij op woensdag 29 oktober ’s morgens een lezing voor KVAN-leden en belangstellenden, getiteld Do archivists have a documenting role in a society that increasingly documents itself? Donderdag 30 oktober leidt zij ’s middags een masterclass met studenten, docenten en onderzoekers van Atelier DS. Aansluitend treedt zij op als gastdocent in het college Vergelijkende Archiefwetenschap van Theo Thomassen.

Programma 29 oktober

11.00 – 12.00 uur, Oud-Katholieke Kerk, Hoge Gouwe 107, Gouda
KVAN lezing Do archivists have a documenting role in a society that increasingly documents itself?
Graag aanmelden bij Theo Vermeer, voorzitter commissie Permanente Educatie: th.vermeer@rotterdam.nl

Programma 30 oktober

12.30 – 14.30 uur, Chocoladefabriek Gouda (Steenlandzaal), Klein Amerika 20
Masterclass Atelier DS. Wie de masterclass wil bijwonen als toehoorder kan zich opgeven via lvanderl@upcmail.nl

15.00 – 18.00 uur, Chocoladefabriek Gouda (Steenlandzaal), Klein Amerika 20
College Vergelijkende Archiefwetenschap
Wil je het college bijwonen? Stuur dan een email aan Theo Thomassen:t.h.p.m.thomassen@uva.nl

Open Atelier | PIVOT-symposium en 3e Open Atelier 

Donderdag 20 november 2014, Imagine IC, Frankemaheerd 2, Amsterdam ZO
10.00 – 18.00 uur

Op donderdag 20 november organiseert het Atelier Documenteren van de Samenleving (DS) met oud-medewerkers van PIVOT (Project Invoering Verkorting Overbrengingstermijn) bij Imagine IC een symposium en een Open Atelier over actuele waarderings-methodieken.

In het symposium op 20 november zal de PIVOT-aanpak worden vergeleken met die van het rapport ‘Gewaardeerd Verleden’ (2007). Aansluitend organiseert Atelier DS het 3e Open Atelier over actuele waarderingsmethodieken en de acquisitie van particuliere archieven. Een panel van denkers en doeners uit de archief-, erfgoed- en communicatiewereld neemt de participatieactiviteiten van Archief Eemland, Stadsarchief Amsterdam, Streekarchief Midden-Holland en Imagine IC onder de loep. Meer informatie vindt u binnenkort onder andere op onze website.

Terugblik op het 1e Open Atelier

Tijdens de eerste Open Atelierbijeenkomst presenteerden vijf onderzoekers hun stand van zaken en stelden daarbij begripsdefinities voor. Welke definitie van ‘archief’ houdt zowel rekening met de digitalisering van collecties én archieven als met sociale media? We constateerden dat de vorming van archieven en de controle, het bezit en gebruik daarvan steeds meer door marktpartijen wordt bepaald. En wat betekent ‘documenteren van de samenleving’ eigenlijk? Wie documenteert? Het individu, het collectief, het herinneringsinstituut of de overheid? Is documenteren een creatieve, sociale behoefte waarmee wij ons eigen verleden vormgeven? En vereist de behoefte om te documenteren ook selectie, vernietiging en constante herinterpretatie?

Student-onderzoeker Mariam Heijne stelt in het kader van haar onderzoek naar het project Het Bewaren Waard vragen over het acquisitiebeleid van Archief Eemland. Dit doet zij met behulp van een enquête waarmee zij de participatie-wensen en digitale angsten van regionale 50-plussers in kaart wil brengen. Haar vraag is welk doel wordt bereikt met de methode van Het Bewaren Waard.Student-onderzoeker Yente Christiaanse onderzoekt de toepasbaarheid van de tot nu toe als erg algemeen ervaren Amsterdamse trendanalyse. Kan deze trendanalyse de basis gaan vormen voor het acquisitiebeleid van het Stadsarchief Amsterdam?  Zij interviewt hiervoor medewerkers binnen het Stadsarchief: hoe denken de mensen die het werk moeten doenover de bruikbaarheid van dit systeem? Onderzoeker Maaike Lulofs (HvA/UvA) vraagt dezelfde medewerkers welke rol zij voor zich zien bij het documenteren van de samenleving. In Gouda gaat student-onderzoeker Lauren Romijn op zoek naar een community of records door actoren, hashtags en blogberichten te analyseren. Waar bevinden zich de digitale archieven van actieve burgers? Hoe kan de relatie tussen herinneringsinstituut en buurtnetwerk worden gedefinieerd? Zij zou graag meer willen weten over de verschillende aspecten van Twitterarchivering. Marieke Houtekamer, student-onderzoeker bij Imagine IC, onderzoekt mogelijkheden van participatief verzamelen in Amsterdam Zuidoost. Zij is daarbij geïnteresseerd in erfgoedbrede concepten van waardering en documentatie. In reactie daarop zoekt onderzoeker Susanne Neugebauer (HvA/UvA) voor de verschillende onderzoeken overkoepelende concepten en stelt waarderingsstrategieën en een archiefwetenschappelijke onderverdeling van definities en concepten voor. Herinneringsinstituten treden daarbij meer of minder op de voorgrond.

De bijeenkomst was zeer geanimeerd en verbanden tussen de verschillende onderzoeksvragen werden veelvuldig gelegd.

Susanne Neugebauer (docent-onderzoeker HvA)

Student Lauren Romijn aan het woord: een maand later

Dit is alweer de vijfde week van mijn stage in het Streekarchief Midden-Holland. In de eerste weken heb ik interviews afgenomen bij verschillende archiefinstellingen. Uit de interviews blijkt dat er heel verschillend wordt gedacht over Twitter als een archiefwaardig document. Sommige archivarissen vinden tweets niet archiefwaardig vanwege de enorme hoeveelheid, de onbetrouwbaarheid van Twitter en de beperkte omvang van een tweet. Andere archivarissen vinden dat bepaalde tweets wel degelijk archiefwaardig zijn en dat deze waarde afhangt van de context. Er is ook een groot verschil in houding richting particuliere archieven tussen overheidsarchieven en particulieren archieven.

Het artikel ‘Bladerunner. Het neerdalend stof van een catastrofe’ (2013) van Riemer Knoop zette me aan het denken over de definitie van archief. Een archief is procesgebonden informatie die vastgelegd en bewaard wordt om vanuit datzelfde of andere werkprocessen te kunnen worden bevraagd. In deze definitie staat niet of deze informatie bewust of onbewust wordt vastgelegd en bewaard. Veel informatie op sociale media is het resultaat van intermenselijk relaties en ontstaat gaandeweg. Er wordt niet nagedacht over het vastleggen of het bewaren van die informatie door de gebruikers/archiefvormers. Ze leven namelijk in het nu en zijn niet bezig met vragen zoals ‘moeten we dit bewaren voor de komende generatie?’ Zijn tweets en Facebookberichten dan wel archiefbescheiden? En kan deze situatie invloed hebben op de definitie van archief?

Lauren Romijn (Reinwardt Academie)

Facebook | Begrippen en definities

In het Atelier DS wordt veelvuldig gesproken over het ‘documenteren van de samenleving’ en over ‘archief’. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? Op onze Facebookpagina hebben een aantal onderzoekers hun definities van deze begrippen geplaatst, maar we willen ook graag jouw mening. Ga naar onze Facebookpagina en reageer!

Open Atelier | Wat is de behoefte aan actieve openbaarheid? 

Dinsdag 28 oktober 2014, Stadsarchief Rotterdam (Hofplein 651)
13.00 – 17.00 uur

Het atelier Actieve Openbaarheid houdt op 28 oktober een debat over de behoefte aan actieve openbaarheid. Opening debat door Michael Mekel, adviseur Raad voor het Openbaar Bestuur en auteur van het invloedrijke advies Gij zult openbaar maken. Aansluitend een debat met ondernemers, journalisten, ambtenaren, burgers en bestuurders over actieve openbaarheid. Wat is wenselijk of niet wenselijk? Mogelijk of niet mogelijk? Vanzelfsprekend of onvermijdelijk? Praat of luister mee.

Aanmelden bij Erika Hokke, erika@stroomin.nl